محاسبه روشنائی
نور: در مورد نور دو نظریه مهم وجود دارد
تئوری ذره ای: منبع نور انرژی نورانی رابه صورت ذرات ریزی به نام فوتون در خط مستقیم از خود پرتاب میکند.
تئوری الکترومغناطیسی:اشعه نورانی به صورت امواج الکترومغناطیسی با سرعت 300000 km/sec از منبع نور منتشر میشود.
امواجی که دارای طول موجی بین 400 تا800 نانو متر هستند قابل رویت هستند
طیف نور:رنگهائی که در نور طبیعی قابل رویت هستند طیف نور را تشکیل میدهند.
مخلوطی از این رنگها نور سفید را تشکیل میدهند.
جریان نوری یا شار نوری:مقدار کل انوری که در تمام جهات از یک منبع نور در هر ثانیه در فضا پخش میشود را جریان نوی می نامند.
جریان نوری را با φ نمایش میدهند و واحد آن لومن Lm است.
برای مثال یک لامپ 100وات رشته ای دارای جریان نوری 1380 لومن است.
یک لومن عبارت است از جریان نوری که از یک جسم کاملا تیره به ابعاد 5805/0 میلیمتر مربع در درجه حرارت 2042 درجه کلوین ساطع میشود.
ضریب بهره نوری:نسبت توان نوری به توان الکتریکی که واحد آن لومن بر وات است.
شدت نور:تراکم شار نوری در فضا و واحد آن شمع یا کائدلا است cd
|
|
ᵩ |
قدرت لامپ |
نوع لامپ |
|
8/13 |
1380 |
100 |
رشته ای220 ولت |
|
49 |
3800 |
78 |
فلورسنت سفید |
|
35 |
3100 |
89 |
بخار جیوه |
|
62 |
5000 |
81 |
بخار سدیم |
تراکم نور:نسبت شدت نور به سطحی که نور از آن تابیده میشود یا استلیب sd
شدت روشنائی :نسبت مقدار جریان نوری که به طور عمود بر سطح مورد نظر میتابد.
شدت روشنائی را باE نشان مدهند و واحدآ لوکس است
یک لوکس عبارت شدت روشنائی که از جریان نوری یک لومن در روی سطح یک متر مربع ایجاد میشود.
|
منبع نور |
درخشندگی sd |
|
خورشید درظهر |
160000 |
|
ماه |
25/0 |
|
آسمان ساف در روز |
8/0 |
|
شمع |
1 |
|
رعد و برق |
8000000 |
|
لامپ رشته ای |
55/0 |
|
لامپ سدیم با فشار کم 18-35 وات |
70-2400 |
پخش نور:
1. نور مستقیم
2. نور نیمه مستقیم
3. نوریکنواخت
4. نور نیمه مستقیم
5. نور غیر مستقیم
محاسبه روشنائی:
باید سه اصل مورد توجه قرار گیرد
1. اصول اقتصادی: هزینه اولیه و هزینه نگهداری پائین باشد
2. اصول بهداشتی: تولید نودیکنواخت و کافی و نزدیک ب نور روز و عدم ایجاد سایه های مزاحم
3. اصول زیبائی:از نظر شکل لامپ و محل قرارگرفتن و چگونگی قرار دادن آنها و معماری محل مورد نظر
مراحل محاسبه روشنائی:
اف- تعین شدت روشنائی مناسب
با توجه به نوع کار و مکان از جداول زیر تعین میشود
|
نوع کار |
روشنائی عومی + روشنای اضافی |
روشنائی عمومی | |
|
کار خشن |
- |
- |
30-60 |
|
نیمه دقیق |
20-40 |
150-300 |
80-150 |
|
دقیق |
40-80 |
300-500 |
150-300 |
|
خیلی دقیق |
80-150 |
100 |
300به باله |
|
روشنائی بسیار کم LX 30 |
دالان –انبار-زیر زمین-راهرو- سرویس بهداشتی |
|
روشنائی کم LX 60 |
پلکان-گاراژ آهنگری- سیمان سازی – چدن ریزی |
|
روشنائی متوسط LX 120 |
اطاق نشیمن – اطاق فرمان- آشپزخانه- رنگرزی- شیشه سازی- تراشکاری- سنگ زنی... |
|
روشنائی زیاد LX 250 |
قالب گیری- نخ ریسی- آزمایشگاه- اطاق معاینه- اطاق رسم- خیاطی ... |
|
روشنائی بسیار زیاد LX 600 |
ساعت سازی- مونتاژ وسائل اندازه گیری- سیم پیچی-اطاق تشریح... |
|
روشنائی فوق العاده LX 2000 |
طلا سازی- نقره سازی-اطاق عمل- جواهر سازی ... |
ب- تعین نوع روشنائی
باید مشخص شود که تنها از یک رشنائی عمومی استففاده شود یا به روشنائی موضعی نیز نیاز است.
ج- انتخاب سیستم روشنائی
با توجه به نوع کار از نظر دقت مقدارروشنائی، سایه اندازی، ارتفاع نسب، ارتفاع محل کار، جنبه اقتصادی بهداشتی زیبائی، باید سیستم روشنائی مورد نظر انتخاب شود
د- انتخاب نوع لامپ و نوع حباب
از روی جدول زیر 10
ه- انتخاب ضریب آلودگی
MF ضریب آلودگی برای اینکه بعد از مدتی روی لامپها ودیوار گرد وغبار گرفته مشود از این ضریب استفاده میشود که در جداول قبل آمده10
و- محاسبه ضریب فضا
برای روشنائی مستقیم، نیمه مستقیم و یکنواخت
برای روشنائی غیر مستقیم و نیمه غیر مستغیم
h=H-[ C + h’ ]
c:ارتفاع آویز لامپ
H:ارتفاع کل
h’:ارتفاع سطح کار
H:ارتفاع کل
L:طول
W:عرض
ز- مشخص نمودن وضع و رنگ سقف و دیوارها
|
نوع جسم یا رنگ |
درصد ضریب انعکاس |
نوع جسم یا رنگ |
درصد ضریب انعکاس |
|
آلومینیوم براق |
65-85 |
کاشی سفید |
75-87 |
|
آلومینیوم کدر |
55-60 |
شیشه روشن |
8-6 |
|
برنج صیقلی |
60 |
شیشه موجدار |
5-15 |
|
برنج کدر |
54 |
آینه |
88-93 |
|
فولاد |
55 |
رنگ سبز یا قهوه ای تیره |
10-20 |
|
ورق حلبی |
70 |
سبز روشن |
45-65 |
|
نیکل براق |
63-53 |
قهوه ای روشن |
30-50 |
|
نیکل کدر |
50 |
زرد کم رنگ |
45-55 |
|
روی صیقلی |
55 |
زرد روشن |
50-70 |
|
گرانیت |
10-25 |
قرمز تیره |
10-20 |
|
بتن |
10-50 |
قرمز روشن |
20-50 |
|
آسفالت |
8-15 |
آبی دریائی |
10-50 |
|
آجر |
10-30 |
آبی آسمانی |
35-45 |
|
سنگ مرمر |
60-85 |
خاکستری |
45-50 |
|
ملات ساروج تیر |
20-30 |
خاکستری تیره |
10-15 |
|
ملات ساروج رون |
40-50 |
سفید |
70-90 |
ح- تعین ضریب بهره روشنائی
از جدول 10
ط- محاسبه جریان نوری کل
E:شدت روشنائی لوکس
A:سطح کار برحسب متر مربع
MF:ضریب آلودگی و فرسودگی
η: ضریب بهره رشنائی
ی- تعین فاصله حباب یا لامپ و تعداد لامپها
φ: جریان نوری کل
n:جریان نوری هر لامپ
n: تعداد لامپها
